کتاب تعزیه، هنر بومی پیشرو ایران

در لهستان در فصل زمستان به دلیل سرمای زیاد ، فرش های ایرانی و ترکی را نه تنها روی زمین می گسترند، بلکه روی دیوار هم آویزان می کردند تا خانه گرم شود. آشنایی و علاقۀ پیتر چلکووسکی به فرهنگ و هنر ایرانی نیز از همین جا آغاز می شود ؛هنگامیکه فرشی در کنار تختخواب وی در دوران کودکی روی دیوار آویزان بوده و به گفتۀ او هر لحظه، شب و روز، با آن «سلام و علیک» می کرده است.

چلکووسکی مدیر مرکز مطالعات شرق نزدیک، رئیس بخش زبان ها و ادبیات شرق نزدیک، مدیر برنامۀ مطالعات شرق نزدیک مدرسۀ فارغ التحصیلان ادبیات و علوم در دانشگاه نیویورک و استاد میهمان در دانشگاه های کلمبیا، فوردهام، هاروارد، پنسیلوانیا، استنفورد، یوتا و کالج ترینیتی بوده است . در میان علایق مطالعاتی و تحقیقاتی چلکووسکی، نمایش تعزیه خوانی در ایران از جایگاه ویژه ای برخوردار می باشد. وی هنگام حضور در ایران، ماهها با گروه های تعزیه همسفر شده، با همان وسایل نقلیه محلی و در همان شرایط از دهی به دهی دیگر رفته، پای نمایش های تعزیه می نشست و اشعار روضه ها و نوحه ها را یادداشت می کرد . از نظر چلکووسکی برای آنان که زیر یوغ ظالمان در رنج بودند، داستان حسین(ع) به صورتی فزاینده به نمادی از قیام علیه ستمگران تبدیل شد. همچنین وی میان دسته گردانی محرم و نمایش مصایب امام حسین با نمایش شمایل مصایب مسیح در اروپای قرون وسطا و مراسم هفتۀ مصایب مسیح در بعضی از سرزمین های مسیحی، شباهت های آشکاری می یابد. او فرق میان مراسم محرم و نمایش شمایل مصایب مسیح را در این می داند که در مراسم محرم تماشاچیان پا برجا می ماندند، در حالی که صحنه های نمایشی حرکت می کردند و در نمایش شمایل مصایب مسیح، صحنه های نمایشی پا برجا بودند و ناظران مغفرت-جو حرکت می کردند.

در میان آثار متعدد پیتر چلکووسکی، کتاب آینه جهان غیب، افسانه هایی از خمسه نظامی گنجوی به عنوان بهترین کتاب انتشارات دانشگاهی آمریکا و نشریات موزه ها در سال ۱۹۷۵ برگزیده شد، و کتاب تعزیه، هنر بومی پیشرو ایران نامزد جایزۀ بهترین کتاب در زمینۀ تئاتر و درام بوده است . دیگری مجموعه ای است از مقالات به نام ایران پویایی و دگرگونی Iran Continuity and Variety که تحت نظارت پیتر چلکووسکی و توسط انتشارات مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه نیویورک در ۱۹۷۱ منتشر گردیده است.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.