دیرین انسان شناسی

“دیرین انسان شناسی” (paleoanthropology) دانشی است که به مطالعه ی فسیلهای باقیمانده از انسان نماها (hominids) می پردازد تا بر اساس یافته های موجود بتوان استنباطی از رشد و تکامل فیزیکی و نیز منشا آنها به دست آورد. این اصطلاح نخستین بار از سوی “پل تاپینارد” در سال ۱۸۸۵ وضع شد.

دانش دیرین انسان شناسی زیر مجموعه ای از دانش “دیرین شناسی” (paleontology) است که کار آن مطالعه بر روی فسیل هر نوع شکلی از حیات می باشد (از همه نوع گیاهان گرفته تا انواع جانوران از جمله انسان نماها).

زمین شناسی ازجمله علومی است که نقشی کلیدی در مطالعات انسان شناختی بویژه حوزه های باستان شناسی، دیرین شناسی و انسان شناسی دیرین شناختی ایفا میکند.
انسان شناسان با کمک زمین شناسان سعی دارند تا جوانب گوناگون محیط زیست انسانهای کهن و تغییرات آن را تا به امروز شناسایی و بازسازی کنند.
در طی این مطالعات بسیاری از تاثیرات محیطی و “فشارهای انتخابی بیرونی” از سوی محیط بر انسانها، جمعیت و اجتماعات آنها بازشناخته میشود.
از خلال این اطلاعات، انسان شناسان تلاش میکنند تا بفهمند اجداد انسانهای کنونی چگونه با این فشارها نظیر کاهش و افزایش دمای هوا، سیل، طوفان، خشکسالی تعامل میکردند و خود را با شرایط متغیر محیط تطبیق میدادند.

همه ی ما انسان ها از گونه ی انسان، تیره ی آدمیان، و راسته ی نخستیان یا “پریمات ها” هستیم.
از میان خویشاوندان ما، اورانگوتان ها کهن ترین آنها هستند که تقریبا ۱۲ میلیون سال پیش از میمون های انسان نما جدا شدند. سپس انشعابات متعدد دیگر رخ داد تا آنکه گوریل ها در حدود ۸ میلیون سال قبل منشعب شدند. آخرین انشعاب بین شامپانزه و انسان بود که حدود ۵ الی ۷ میلیون سال پیش صورت گرفت. از این پس مقطع تکامل “انسانگونه ها” (هومینیدها) آغاز می شود تا آنکه سرانجام به انسان امروزی (هوموساپینس) می رسد.
پس، تاریخ بشریت تقریبا ۶ میلیون سال پیش، وقتی که پریمات های “ایستاده رو” آغاز دوران هومینیدها را رقم زدند، شروع 

رد پای کهن ترین اجداد ما انسان ها در آفریقا پیدا شده است. قدمت هیچ کدام از سنگواره های کشف شده از انسان نما ها (هومینیدها) در بیرون از آفریقا (مثل نئاندرتال ها، انسان کرومانیون، انسان پکن، انسان جاوه، فسیل های بومیان استرالیا و آمریکا …) به پای قدمت سنگواره های یافت شده در آفریقا نمی رسد. همه‌ی کشفیات بیرون از آفریقا نهایتاً عمری کوتاه تر از ۲ میلیون سال دارند، در حالی که عمر سنگواره های هومینیدهای آفریقا گاه تا ۶ میلیون سال می رسد.

نخستین گام اساسی تاریخ بشریت هنگامی برداشته شد که میمون های انسان نما و هومینیدها (انسانگونه ها) به دو شاخه ی تکاملی جدا از هم منشعب شدند. یک پدیده در اینجا بنیادی و تحول انگیز بود، و آن اینکه نخستین انسانگونه ها راه رفتن قائم را پیشه ی خود ساختند.

برای فهم بهتر تاریخ حیات از منظر زمان، مسیر تکاملی آن را به صورت یک فیلم سینمایی تصور کنید که مدت زمان آن ۹۰ دقیقه است، یعنی ۳ میلیارد سال معادل ۹۰ دقیقه در نظر گرفته شده باشد.

_ گذشت ۶۰ دقیقه ی اول = پدید آمدن نخستین مولکولهای ارگانیک تا نخستین خزه ها و جلبک ها و قارچ های دریایی.
_ گذشت ۷۳ دقیقه = پدید آمدن کرم های حلقوی و شبه مرجان ها تا نخستین رده از بندپایان.
_ گذشت ۷۷ دقیقه = نخستین ماهی ها.
_ گذشت ۷۸ دقیقه = نخستین گیاهان و سخت پوستان.
_ گذشت ۷۹ دقیقه = نخستین حشرات.
_ گذشت ۸۰ دقیقه = ورود مهره داران آبزی به خشکی.
_ گذشت ۸۲ دقیقه = رشد خزندگان و ظهور دایناسورها.
_ گذشت ۸۷ دقیقه = ظهور پریمات ها (نخستی ها)، یعنی ۷۰ میلیون سال پیش.
_ ۱۲ ثانیه مانده به پایان فیلم (یعنی ۵ تا ۷ میلیون سال پیش)= ظهور شبه میمون ها و شبه انسان نماها.
_ ۴/۵ ثانیه مانده به پایان فیلم (۲/۵ میلیون سال پیش)= تولید ابزار توسط نخستین انسانگونه ها.
_ ۱ ثانیه مانده به پایان فیلم (۵۰۰ هزار سال پیش)= تولید آتش.
_ ۰/۱۵ ثانیه مانده به پایان فیلم = حضور انسان اندیشه ورز (Homo sapiens sapiens) یعنی “ما” تا به امروز.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *